من معتقد شد كه با حال حاضر نفع دانشمند كردن عامهء مردم از نقطه‌نظر دولتيان هم كه ملاحظه شود ، بيشتر از ضرر آن است . گذشته از اين ، كار از اين پيش‌بينىها گذشته است . مشير الملك بعد از ورود بطهران ، بلقب مشير الدوله ملقب و در كابينهء ناصر الملك بوزارت خارجه منصوب شد و در همان روزهاى اوليهء وزارت او بود كه اعلان قرارداد 1907 روس و انگليس ، در تعيين دو منطقهء نفوذ در ايران ، از طرف سفارتين روس و انگليس در تهران بوزارت خارجهء ايران رسيد و جواب منطقى مشير الدوله بمراسلهء سفارتين كه ايران دولت مستقلى است و اين قرارداد بين دو دولت تأثيرى در اقدامات دولت ايران در خاك خود ندارد ، موجب رضايت عمومى آزاديخواهان گرديد . صنيع الدوله هم كه قبلا رئيس مجلس بود و وزير ماليهء اين كابينه شده بود ، لايحه‌اى بمجلس برد كه بموجب آن منى ده شاهى بر گمرك قند و منى دو قران بر گمرك چاى براى ساختن راه‌آهن افزوده شود . اگرچه اين لايحه به جائى نرسيد ولى مردم به اين كابينه خيلى اميدوار بودند اما ناصر الملك ، با همهء محافظه‌كارى كه داشت ، در رياست وزراء خود نتوانست رضايت درباريان را حاصل كند زيرا محمد عليشاه به خيال برهم زدن اساس مشروطه بود . وقعهء ميدان توپخانه درباريان از قبيل امير بهادر و سايرين ، تصور ميكردند كه مىتوانند از مردم شهرى و اوباش و قاطرچى جمعيتى بسازند و در برابر انجمنهاى طهران واداشته ، آنچه را كه مظفر الدين شاه داده است پس بگيرند ! از اين خيالات واهى موضوع اجتماع مستبدين در ميدان توپخانه پيش‌آمد . درباريان ابتدا طورى تدارك كار را ديده بودند كه تا حدى مجلسيان را محصور هم كردند ، ولى ملتيان به زودى جمع شدند و نمايش بسيار بزرگى در مقابل نمايش ميدان توپخانه دادند و از تمام ولايات تلگرافهائى در كمك بمشروطه رسيد . درباريان هم كه سنبه را پرزور « 1 » ديدند غلاف رفتند و خودشان جمعيت ميدان توپخانه را برهم زدند . ناصر الملك كه در روز اول ، مانند مقدمهء باقى عمليات ، از طرف شاه توقيف شده بود ، استعفاء داده به سمت اروپا رفت . كابينهء جديدى برياست نظام السلطنه ما فى برقرار شد . اين حمله با اينكه به جائى نرسيده بود ، موجب نگرانى ملتيان گرديد و بتلافى اين اين وقعه بمبى بكالسكهء شاه انداختند . شاه دانست كه با اين قماش اقدامات نميتواند جلو مشروطه را بگيرد . بانتظار اقدامات مؤثرترى با ملتيان اصلاح كرد « 2 » در صورتى كه طرفين

--> ( 1 ) - پرزور بودن سنبه ، كنايه از شدت عمل و موثر واقع شدن كارهائى است كه بر ضد كسى يا كارى كرده باشند . ( 2 ) - در اين روز واسطهء بين دربار و ملت عضد الملك بود كه با كدخدا منشى ميان ميافتاد و اصلاحى به عمل مياورد ولى هيچيك از طرفين بقرار و مداريكه با ريش‌سفيدى عضد الملك بين آنها داده شده بود ، وفادار نبودند و در خفا همان ضديت سابق را تعقيب ميكردند . نايب السلطنگى عضد الملك بعد از محمد على شاه ، تا حدى مديون همين ريش‌سفيدىها و نصايح مصلحانه و بيغرضانهء او بود كه در نزد ملت مرد بيغرض بىآزارى معرفى شده بود .